Τα δύο Νογκάλες, Σονόρα και Αριζόνα
Επιλεγμένα Κοινωνία Κυπριακό Πολιτική Πολιτισμός

Τα δύο Νογκάλες, Σονόρα και Αριζόνα

Του Ξένιου Μεσαρίτη

ΣΤΗ ΦΩΛΙΑ ΤΟΥ ΚΟΥΚΟΥ

Οι όποιες ελπίδες για ήσυχα κι ευχάριστα Χριστούγεννα εξανεμίζονται στη σκέψη των επερχόμενων εκλογών σε έναν μήνα. Δημιουργείται, όμως, η ευκαιρία για λίγο προβληματισμό ανάμεσα στην προεκλογική βαβούρα και την παλλαϊκή αδιαφορία γι’ αυτήν, στα διαφημιστικά τζινγκλ μπελς και στις δημόσιες συζητήσεις για ελευθερία του λόγου, ένεκα της θεατρικής παράστασης του ΘΟΚ ΚΟΚ-COCK (σε επόμενο άρθρο η στήλη θα κατονομάσει το αρσενικό μόριο σε 247 γλώσσες, ώστε να μη χαρακτηριστεί οπισθοδρομική). Κυρίως εξαιτίας της μέχρι τώρα ατυχέστατης εμπειρίας μας ως κυπριακού Ελληνισμού που καλείται κάθε πέντε χρόνια πλέον να επιλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας, έχουμε καταλήξει, και η πλειοψηφία του λαού αλλά και η πολιτική ηγεσία, να αφήνουμε κάποια πράγματα στην τύχη τους όσον αφορά την πορεία του κράτους και των θεσμών. Έχει λησμονηθεί η σημασία της ποιότητας των θεσμών για την ευμάρεια της κοινωνίας και το επίπεδο διαβίωσης των πολιτών της και γι’ αυτό παρακάτω παρατίθεται ένα μακρινό παράδειγμα για προβληματισμό.

Η πόλη Νογκάλες χωρίζεται στα δύο από έναν φράκτη. Αν κάποιος σταθεί δίπλα στον φράκτη θα δει στον βορρά το Νογκάλες της Αριζόνα, με εισόδημα του μέσου νοικοκυριού 30.000 δολάρια τον χρόνο και την πλειοψηφία των ενηλίκων να είναι τουλάχιστον απόφοιτοι λυκείου. Ο πληθυσμός είναι σχετικά υγιής και το προσδόκιμο ζωής είναι υψηλό, με τις υπηρεσίες, όπως η ηλεκτροδότηση, το αποχετευτικό σύστημα, το οδικό σύστημα που συνδέει την πόλη με τις υπόλοιπες Ηνωμένες Πολιτείες, να θεωρούνται δεδομένες από τους πολίτες του Βόρειου Νογκάλες. Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι οι κάτοικοι του Νογκάλες της Αριζόνα θεωρούν δεδομένο ότι η κυβέρνηση, παρά τις ανεπάρκειές της και τις περιστασιακές υποθέσεις διαφθοράς, είναι ο αντιπρόσωπός τους και με την ψήφο τους μπορούν να αποφασίσουν για τον δήμαρχο, τους βουλευτές, τους γερουσιαστές τους και τον πρόεδρο που θα ηγηθεί της χώρας τους. Μπορούν επίσης να ασχολούνται με τις καθημερινές τους δραστηριότητες ή με το επιχειρείν, χωρίς να φοβούνται για την ασφάλειά τους, χωρίς να τους προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία η περίπτωση κλοπής ή κατάσχεσης της ιδιοκτησίας τους.

Στην άλλη πλευρά του φράκτη, τη νότια πλευρά, βρίσκεται το Νογκάλες της Σονόρα. Αν και είναι μια σχετική πλούσια περιοχή του Μεξικού, το εισόδημα του μέσου νοικοκυριού δεν ξεπερνά το ένα τρίτο του μέσου εισοδήματος των κατοίκων του Νογκάλες της Αριζόνα. Οι περισσότεροι ενήλικοι δεν έχουν απολυτήριο λυκείου, ενώ πολλοί έφηβοι έχουν σταματήσει το σχολείο πολύ νωρίς. Επίσης, δεν υπάρχει πρόσβαση για όλους τους κατοίκους του Νογκάλες της Σονόρα στις βασικές δημόσιες παροχές, ενώ οι μητέρες ανησυχούν για τα ψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Η εγκληματικότητα κυριαρχεί σε μεγάλο βαθμό, ενώ η έναρξη μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας χαρακτηρίζεται ως επικίνδυνο εγχείρημα, αφού, πέρα από τον κίνδυνο ληστείας, το λάδωμα και η επαφή με τους πολιτικούς και τους ανθρώπους σε θέσεις-κλειδιά δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Για ποιον λόγο διαφέρουν τόσο πολύ αυτές οι πόλεις που στην ουσία είναι μία; Δεν υπάρχουν γεωγραφικές ή κλιματικές διαφορές ούτε και διαφορές ως προς το είδος των μικροβίων που αντιμετωπίζουν, απολαμβάνουν τα ίδια είδη φαγητών, την ίδια μουσική και έχουν την ίδια κουλτούρα και τους ίδιους προγόνους. Μπορεί να απαντηθεί το ερώτημα με την απλή εξήγηση ότι μπορεί να έχουν ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά, αλλά η μόνη διαφορά είναι ότι ανήκουν σε διαφορετικά σύνορα, τους χωρίζουν διαφορετικοί θεσμοί. Η θεσμική απόκλιση είναι η κύρια αιτία που διαφοροποιεί την καθημερινότητα και το επίπεδο διαβίωσης του Νογκάλες της Αριζόνα με το Νογκάλες της Σονόρα.

Μετά από αυτό το πολύ μακρινό παράδειγμα που έθεσαν οι Acemoglu και Robinson, στα δύο Νογκάλες μπορούμε τουλάχιστον να προβούμε στην παραδοχή ότι την οικονομική ευμάρεια και την ποιότητα των θεσμών είναι σχεδόν απίθανο να μας τη χαρίσει ο κοκκινοφορεμένος Άγιος Βασίλης. Συνεπώς, αν ως κοινωνία δεν θέλουμε να αποτελούμε ζωντανό παράδειγμα της λαϊκής παροιμίας που λέει «εδώ ο κόσμος καίγεται και το μουνί χτενίζεται», πρέπει να αρχίσουμε τουλάχιστον να παίρνουμε πιο σοβαρά την απαίτηση για εύρυθμη λειτουργία των θεσμών του κράτους. Επίσης, εξίσου σημαντικό είναι να μην αφήνουμε στην τύχη αλλά να έχουμε επίγνωση των βλέψεων των πολιτικών που εκλέγουμε, οι οποίοι φλερτάρουν με την ολική κατάργηση του κράτους και την επιβολή ενός μορφώματος διζωνικής δικοινοτικής αναξιοκρατίας που κάνει την πόλη του Νογκάλες της Σονόρα να φαντάζει πολύ πιο υγιής από τη δική μας μελλοντική πόλη.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *