Συνέντευξη: Από τους καταυλισμούς των προσφύγων του Κομπάνι | ΕΝΩΣΙΣ Μαρτίου
Συνέντευξη

Συνέντευξη: Από τους καταυλισμούς των προσφύγων του Κομπάνι | ΕΝΩΣΙΣ Μαρτίου

_IGP7682

Αποφασίσαμε να πάρουμε τη συνέντευξη που θα διαβάσετε παρακάτω, όχι μόνο επειδή στεκόμαστε αλληλέγγυοι στον αγώνα των Κούρδων ούτε επειδή είναι πιασάρικο να συζητάς για τα κινήματα των άλλων λαών, αλλά γιατί μπορούν να αντληθούν πολλά διδάγματα από τις επαφές του Θανάση Τζιούμπα στους καταυλισμούς των προσφύγων από το Κομπάνι.

Κύριε Τζιούμπα, τι ακριβώς είδατε στην αποστολή στους καταυλισμούς των προσφύγων από το Κομπάνι;

Θ.Τ.: Συμμετείχα στην αποστολή συνοδείας της ανθρωπιστικής βοήθειας για τους πρόσφυγες του Κομπάνι, μια πρωτοβουλία του ραδιοσταθμού «στο Κόκκινο» του ΚΕΘΕΑ, των Κοινωνικών Ιατρείων και Φαρμακείων και της ΑΔΕΔΥ. Επισκεφθήκαμε τις περιοχές όπου έχουν καταφύγει οι πρόσφυγες, τους καταυλισμούς τους, τις οργανώσεις των Κούρδων.

Αυτό που μου έκανε τρομερή εντύπωση ήταν η αξιοπρέπειά τους, η οργάνωσή τους, η αίσθηση ότι ο αγώνας τους εκεί είναι συνέχεια και προέκταση του ένοπλου αγώνα των γονιών και των αδελφών τους για να υπερασπιστούν τον τόπο τους και τον τρόπο ζωής τους.

Συνηθίσαμε να θεωρούμε την αξιοπρέπεια μια συμπεριφορά για να αντιμετωπίζεται και να γίνεται βιώσιμη μια αφόρητη πραγματικότητα, αλλά εκεί ανακαλύπτεις πως η αξιοπρέπεια είναι αυτή που δίνει νόημα κι αξία στα βάσανα. Κανένα χέρι ζητιανιάς δεν απλώθηκε, οι άνθρωποι άνοιγαν διάπλατα τα αντίσκηνα και τις καρδιές τους, πρόθυμοι να μοιραστούν τις ιστορίες τους τόσο εκφραστικά, σε μια γλώσσα που δεν ξέραμε κι όμως καταλαβαίναμε.

Στο γκρίζο των σκηνών και στο καφέ της λάσπης στους καταυλισμούς κυριαρχούσαν οι πολύχρωμες πιτσιλιές των παιδιών, πρόσωπα γελαστά, κάνοντας παιχνίδι τους νερόλακκους και τα σύρματα, τρέχοντας περήφανα να φωτογραφηθούν σχηματίζοντας με τα δαχτυλάκια τους το σήμα της νίκης του λαού τους.

Είδαμε αντίσκηνα-σχολεία, αντίσκηνα-ιατρεία, κουζίνες, φούρνους. Είδαμε παντού τάξη κι οργάνωση, προϊόν τόσο της αγωνιστικής κουλτούρας των ίδιων, όσο και της υποδειγματικής βοήθειας  που προσφέρουν οι τοπικές αρχές της Ν.Α. Τουρκίας, ελεγχόμενες πια από κουρδικές οργανώσεις.

Το προσφυγικό ζήτημα έχει γίνει πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στο επίσημο κράτος που όψιμα επιχειρεί να αναλάβει αποκλειστικά τη βοήθεια στους πρόσφυγες (και άρα τον έλεγχό τους), θεωρώντας ότι μπορεί να αποτελέσουν απειλή για την «εσωτερική του ασφάλεια», και την κουρδική αυτοδιοίκηση.

Για να αντιληφθεί κανείς τι συμβαίνει, πρέπει να αντιληφθεί ότι η κατάσταση στις κουρδικές περιοχές της Τουρκίας μοιάζει με μια παράλληλη, διπλή εξουσία, με την κυβερνητική παρουσία να συγκεντρώνεται οχυρωμένη πίσω από συρματοπλέγματα, τεθωρακισμένα και πάνοπλους άντρες της στρατοχωροφυλακής, ενώ όλος ο άλλος χώρος καλύπτεται από τις αυτοδιοικητικές δομές, ένας αέρας ελευθερίας πνέει παντού, οι φωτογραφίες του Οτσαλάν δεσπόζουν, άνδρες και γυναίκες δηλώνουν δημόσια τη στήριξη στο ΡΚΚ. Η συνύπαρξη φαίνεται ειρηνική, αλλά μια υπόγεια αντιπαράθεση είναι διάχυτη. Το προσφυγικό και η διαχείριση της ανθρωπιστικής βοήθειας είναι πεδίο διαμάχης και η ελληνική βοήθεια βρέθηκε στο επίκεντρο της διεκδίκησης, με τις αρχές να σκαρφίζονται ό,τι γραφειοκρατικό εμπόδιο μπορούσαν, ώστε το φορτίο να μη φτάσει σε κουρδικές, αλλά σε τουρκικές οργανώσεις. Ευτυχώς, όλα πήγαν κατ’ ευχήν.

Τι ζητούν τελικά οι ελεύθεροι Κούρδοι εκεί;

Θ.Τ.: Ο χώρος του ιστορικού Κουρδιστάν διαμοιράστηκε μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη δημιουργία των συνόρων από τους νικητές σε τέσσερα κράτη. Τουρκία, Ιράν, Ιράκ και Συρία. Έκτοτε, τα κομμάτια αυτά ακολούθησαν διαφορετικές διαδρομές. Η αναστάτωση που προκάλεσαν οι ίδιοι έναν σχεδόν αιώνα μετά, με την αποδόμηση των εθνικών κρατών, τη στήριξη σε φατριασμούς και τις στρατιωτικές επεμβάσεις, επαναφέρει το Κουρδικό σε νέα διάσταση.

Οι Κούρδοι της Συρίας, έχοντας παραδοσιακά σχέση με τους ομοεθνείς τους της Τουρκίας και δεχόμενοι την επίδραση του αντάρτικου του ΡΚΚ, υπήρξαν ευνοημένοι από την πολύχρονη αντιπαράθεση της Συρίας με την Τουρκία. Όταν αυτή η αντιπαράθεση έληξε με την αναδίπλωση του Άσαντ, μεταβλήθηκε η στάση απέναντί τους (την εποχή που εκδιώχτηκε ο Οτσαλάν από τη Συρία). Έκτοτε, υπήρξε καταπίεση, γεγονός που τους έστρεψε εναντίον του καθεστώτος της Δαμασκού, κι όταν ξέσπασε ο εμφύλιος, πήραν τα όπλα καθιστώντας τις περιοχές τους αυτόνομες. Στη βόρεια Συρία υπάρχει εδώ και δύο χρόνια η αυτόνομη κουρδική περιοχή, η ROJAVA. Εκεί, αντί του συγκεντρωτικού κράτους, αναπτύχθηκαν οι αυτοδιοικητικές δομές σε μια ομοσπονδιακή δικτύωση με αρκετά αμεσοδημοκρατικά στοιχεία, με εκπροσώπηση όλων των θρησκευτικών και εθνικών ομάδων και τη χαρακτηριστική συμμετοχή των γυναικών με 50% σε όλα τα αντιπροσωπευτικά δώματα, αλλά και υποχρεωτική συμμετοχή στα αξιώματα (δήμαρχος και δημαρχίνα, στρατηγός και στρατηγίνα κτλ.).

Τον περασμένο Σεπτέμβρη, με την αστραπιαία επέλαση των τζιχαντιστών του ΙΣΙΣ, οι πολιτοφυλακές βρέθηκαν να υπερασπίζονται τον τόπο και τον πολιτισμό τους απέναντι σε συντριπτικά υπέρτερες δυνάμεις, εξοπλισμένες με τα λάφυρα της Μοσούλης και την αμέριστη υποστήριξη καθεστώτων του Κόλπου αλλά και της Τουρκίας του Ερντογάν. Οι περιοχές τους σαρώθηκαν και η εθνοκάθαρση θα ήταν πλήρης αν έπεφτε και η τελευταία εστία, το Κομπάνι. Εκεί, όμως, η κουρδική ψυχή επιτέλεσε ένα στρατιωτικό θαύμα. Το Κομπάνι άντεξε, η αντίσταση αυτή μαζί με τις θηριωδίες του ΙΣΙΣ άλλαξε τους πολιτικούς συσχετισμούς, η Δύση στήριξε τον αγώνα από τον αέρα και ο «ακαταμάχητος» ΙΣΙΣ υπέστη την πρώτη του (και καθοριστική ίσως) ήττα, στο πεδίο που ο ίδιος διάλεξε ως συμβολικό.

Πόσο δύσκολο είναι να βρουν την ειρήνη τους στη βόρεια Συρία, με το τουρκικό φασιστικό καθεστώς στον βορρά και τους τζιχαντιστές στη γωνία;

Θ.Τ.: Η νίκη αυτή των Κούρδων κουβαλάει ένα βαρύ συμβολικό φορτίο, μπορεί να αποδειχθεί η ιστορική ημερομηνία της αφύπνισης της κουρδικής εθνικής συνείδησης για το σύνολο των Κούρδων. Τόσο ο αγώνας για την υπεράσπιση της πόλης, όσο και η υποστήριξη των προσφύγων αποτέλεσαν κουρδική πανστρατιά. Στο πεδίο της μάχης πολέμησαν, μάτωσαν και νίκησαν οι ανδρικές και γυναικείες πολιτοφυλακές των Κούρδων της Συρίας (YPG και YPJ), μαχητές του ΡΚΚ από την Τουρκία και το άπαρτο όρος Καντήλ, Πεσμεργκά του Ιρακινού Κουρδιστάν. Για την επιβίωση των προσφύγων υπήρξε ανάλογη κινητοποίηση των δημοτικών αρχών στις κουρδικές περιοχές της Τουρκίας, όπως και γενική κινητοποίηση των Κούρδων του εξωτερικού. Πέρα από τα αποτελέσματα στο πεδίο, αυτή η πανστρατιά που ξεπέρασε τους φατριασμούς ενός έθνους σε μεγάλο βαθμό οργανωμένου σε φυλές, η όσμωση ήταν και πολιτική και ιδεολογική, το «σύστημα ROJAVA» και το πολιτικό πρόγραμμα με αντιμετώπιση πέρα από το εθνικό και των κοινωνικών ζητημάτων, του γυναικείου, της οικολογίας, της δημοκρατίας και της προτεραιότητας του τοπικού, αποκτά ερείσματα παντού.

Η ειρήνη δεν μπορεί να έρθει μόνο στη βόρεια Συρία, δεν μπορεί παρά να είναι ειρήνη σε όλο το Κουρδιστάν.

Μπορεί να υπάρξει κοινός αγώνας Ελλήνων και Κούρδων κατά του προελαύνοντα νεοοθωμανισμού;

Θ.Τ.: Η κατάσταση στην Τουρκία έχει διαφοροποιηθεί από ό,τι γνωρίζαμε λίγα χρόνια πριν, με τη στάση των κεμαλιστών και την απόπειρα εξάλειψης της κουρδικής συνείδησης και ύπαρξης. Οι νεοοθωμανοί, που σε μεγάλο βαθμό η αναρρίχησή τους στην εξουσία επιταχύνθηκε από την απώλεια γοήτρου του στρατού στα βουνά του Κουρδιστάν και την υπόσχεση για πολιτική λύση στο Κουρδικό, ακολουθούν μια πολιτική «ενσωμάτωσης» με βάση το κοινό σουνιτικό δόγμα, αυτό που προτείνουν ως συνεκτική ουσία για την Τουρκία. Αυτό οδηγεί σε παραχωρήσεις: γλώσσα, κάποιες ελευθερίες στην έκφραση και τον Τύπο, νόμιμες πολιτικές εκφράσεις, αναγνώριση της υπεροχής στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Παράλληλα, οι δυσκολίες του ένοπλου αγώνα του ΡΚΚ και η στάση του δεσμώτη Οτσαλάν, που αναζητούσε πολιτική λύση στα πλαίσια του τουρκικού κράτους, εγκαταλείποντας τη γραμμή της διεκδίκησης κράτους για τους Κούρδους, οδήγησε σε μια αναστολή των επιθετικών επιχειρήσεων των ανταρτών και την προώθηση νόμιμων πολιτικών οργανώσεων και μετώπων.

Τα αποτελέσματα των δύο αυτών μετατοπίσεων για τους Κούρδους πρέπει να καταγραφούν ως θετικά. Η επιρροή τους μεγαλώνει συνεχώς, έχουν καταφέρει να ασκούν μια παράλληλη διοίκηση σε τοπικό επίπεδο, η σφαίρα της επιρροής του ΡΚΚ επεκτάθηκε σε όλες τις μείζονες αστικές περιοχές. Στόχος που διακηρύσσουν είναι η δημιουργία μιας πολιτικής ομοσπονδιακής έκφρασης των καταπιεσμένων λαών της Τουρκίας, το σπάσιμο του φράγματος του 10% και την είσοδό τους στο τουρκικό κοινοβούλιο με σημαντική ποσοτική εκπροσώπηση.

Το κόστος είναι η εγκατάλειψη του εθνικοαπελευθερωτικού προστάγματος και η πρόταση μιας «ομοσπονδιακής» (στην ουσία συνομοσπονδιακής) κρατικής οργάνωσης, όπου όλοι οι λαοί θα έχουν τα δικαιώματα και την αυτοδιεύθυνσή τους.

Αν με ρωτάτε για τις πιθανότητες επιτυχίας μιας τέτοιας προοπτικής, θα σας απαντήσω ότι δεν θεωρώ αυτήν την εξέλιξη πιθανή, κι αυτό για πολλούς λόγους. Ο νεοοθωμανισμός εμφανίζεται με θρησκευτικό ένδυμα στο εσωτερικό, όμως η εξωτερική του πολιτική έχει εθνικό πρόσημο και αυτοκρατορικό όραμα. Δεν θεωρώ πιθανό να αποδεχτεί ένα σχέδιο που, σε ένα παράξενο παιχνίδι της ιστορίας, έχει πολλά κοινά με το Σχέδιο Ανάν που προσπάθησε να επιβάλει στην Κύπρο. Επί πλέον, η κοινωνία της Τουρκίας περιέχει τόσο εθνοτικές, όσο και θρησκευτικές ομάδες. Τέλος, πώς είναι δυνατόν να παραχωρήσει η τουρκική κυβέρνηση έλεγχο περιοχών που περιλαμβάνουν σημαντικά αποθέματα πρώτων υλών και κύρια τα υδάτινα αποθέματα των φραγμάτων του Τίγρη και του Ευφράτη;

Από την πλευρά των Κούρδων, η κατάσταση, όπως εξελίσσεται, θα σημάνει την «ντε γιούρε» ύπαρξη του «ντε φάκτο» κουρδικού κράτους του βόρειου Ιράκ, και μάλιστα με αμερικάνικες ευλογίες, και ισχυρή πιθανότητα ενός δεύτερου στη Συρία. Κι αυτό γιατί είναι δύσκολο να φανταστούμε, μετά από όσα έχουν συμβεί, ένα ενιαίο Ιράκ ή μια ενιαία Συρία. Η ύπαρξη κουρδικού κράτους, δεν μπορεί παρά να αποτελέσει έναν ακαταμάχητο μαγνήτη για την ενοποίηση του κουρδικού έθνους στη δική του πατρίδα.

Όσον αφορά σε εμάς, ως Έλληνες, οποιαδήποτε κι αν είναι η εξέλιξη, αποδυναμώνει τον στρατηγικό μας αντίπαλο, τον τουρκικό επεκτατισμό. Η κουρδική αντίσταση ήδη έχει ματαιώσει τις ελπίδες της πολιτικής των «μηδενικών προβλημάτων» του κυρίου Νταβούτογλου, που αντί για επέκταση στο συριακό και ιρακινό έδαφος, βλέπει τους συμμάχους του του ΙΣΙΣ να ηττώνται και τις τρίχρωμες σημαίες των Κούρδων να κυματίζουν στα νότια και ανατολικά της χώρας του.

Αν οι Κούρδοι πετύχουν την Τουρκία που ονειρεύονται, τότε θα έχουμε απέναντί μας μια δημοκρατική και πλουραλιστική κοινωνία, που σε κάθε περίπτωση θα είναι καλύτερος γείτονας. Αν, το πιθανότερο, αποτύχουν, η αιμορραγία της νεοοθωμανικής Τουρκίας θα συνεχιστεί και θα διευρυνθεί.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι σύμμαχοι είναι χρήσιμοι σε όσους είναι αποφασισμένοι να αντισταθούν. Οι Κούρδοι δεν θα πολεμήσουν για τους Έλληνες, πόσο μάλλον αν αυτοί δεν φαίνονται διατεθειμένοι να πολεμήσουν για τους εαυτούς τους.

Ποιο είναι το μήνυμα που θα λέγατε ότι κομίζει ο αγώνας των Κούρδων σε Ελλάδα και Κύπρο;

Θ.Τ.: Ο αγώνας των Κούρδων είναι σημαντικός για τους Έλληνες σε Ελλάδα και Κύπρο για πολλούς λόγους. Ο πρώτος και κυριότερος είναι ότι αυτό το πνεύμα της αντίστασης, της αγωνιστικότητας και της αξιοπρέπειας απέναντι στην υπεροπλία της βαρβαρότητας, είναι ένα από τα μαθήματα της δικής μας ιστορίας που εμείς λησμονούμε κι έρχονται να μας θυμίσουν άλλοι. Ένας δεύτερος είναι ότι τα χαρακτηριστικά του αγώνα των Κούρδων κι ο τρόπος που οργανώνουν τη ζωή στις περιοχές τους μπορεί να αποτελέσει μια εναλλακτική λύση απέναντι στη βαρβαρότητα, τον φατριασμό και των πόλεμο εναντίον όλων, τη φωτιά που έχει ανάψει στη γειτονιά μας και που οι υπάρχουσες πολιτικές εναλλακτικές δεν έχουν σταθεί ικανές να κατασβήσουν. Ο τρίτος είναι ότι η ανάπτυξη του κουρδικού κινήματος αποδυναμώνει αντικειμενικά την ισχύ του νεοοθωμανικού ονείρου, ακόμη κι αν σε πρώτο χρόνο μπορεί να φέρει αντιπερισπασμούς του προς τη δική μας μεριά.

Τι μένει στην καρδιά και στο μυαλό σας από αυτό το ταξίδι;

Θ.Τ.: Στο μυαλό μου, όπως το ρωτάτε, μένει ο σεβασμός σε ένα κίνημα, το μοναδικό που ξέρω, που κατάφερε να εξελίξει τα βασικά του χαρακτηριστικά, κι από ένα σκληρά μαρξιστικό-λενινιστικό κόμμα, με κύριο πεδίο τον ένοπλο αγώνα, κατάφερε να «εκσυγχρονίσει την παράδοσή του» και να προτείνει ένα πολιτικό πρόγραμμα που περιέχει συνθέσεις κι απαντήσεις όχι μόνο για το ιδιαίτερο περιβάλλον του, αλλά με οικουμενική αξία (εθνικό, κοινωνικό, δημοκρατία, τοπικότητα, θέση της γυναίκας, οικολογία).

Στην καρδιά μου μένει το όνομα του καταυλισμού και η εικόνα με το γελαστό πρόσωπο της 22χρονης Αρiν Μιρκάν, που διοικούσε μια ομάδα του YPJ τον περασμένο Οκτώβρη στο Κομπάνι, όταν όλα φαίνονταν χαμένα. Η Αρίν, μητέρα δύο κοριτσιών, όταν τέλειωσαν τα πυρομαχικά τους, ζώστηκε όσες χειροβομβίδες είχαν απομείνει και πήγε και ανατινάχτηκε στη μέση μιας επικίνδυνης διείσδυσης του ΙΣΙΣ, αποτρέποντάς την.

Μένουν οι συζητήσεις με τους Κούρδους, όταν ανακαλύπτει κανείς ότι η ειλικρίνεια είναι η καλύτερη γλώσσα της «διπλωματίας των κινημάτων». Η αίσθηση της κατανόησης, χωρίς να διαγράφεται η ιστορική μνήμη, της κοινότητας στόχων και ανησυχιών.

Μένουν αυτά τα παντοδύναμα πρόσωπα των παιδιών, αυτό το γέλιο και η ζωντάνια που μας χαιρετούσε με το σήμα της νίκης, μιας νίκης της ζωής πάνω στον θάνατο που κουβαλάει ο φασισμός, στις θρησκευτικές ή τις πολιτικές του εκφάνσεις.

Είμαι πιο σίγουρος από ποτέ ότι το αίμα ανθρώπων όπως ο Θεόφιλος Γεωργιάδης δεν χύθηκε άδικα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *