Τι είναι ιστορία;
Επιλεγμένα Κοινωνία Παιδεία Πολιτισμός

Τι είναι ιστορία;

Του Ανδρέα Χριστοφή

ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ

Το βιβλίο Τι ειναι ιστορία; περιλαμβάνει έξι παραδόσεις του Βρετανού ιστορικού Edward Hallett Carr (1892-1982) στο Πανεπιστήμιο του Cambridge το 1961. Η πρώτη έκδοση έγινε την ίδια χρονιά και η δεύτερη το 1987. Η ελληνική μετάφραση έλαβε χώρα το 1999 από τις εκδόσεις Γνώση ακολουθώντας τη δεύτερη αγγλική έκδοση. Το 2015 οι εκδόσεις Πατάκη προχώρησαν σε αναθεωρημένη έκδοση του βιβλίου σε μετάφραση του Ανδρέα Παππά.

Κάθε κεφάλαιο καταπιάνεται με ένα σημαντικό ζήτημα της ιστορικής επιστήμης τόσο σε θεωρητικό όσο και σε ιστοριογραφικό επίπεδο. Επιχειρείται μια συνοπτική παρουσίαση των ευρωπαϊκών ιστοριογραφικών σχολών, ξεκινώντας από τον θετικισμό, δηλαδή την εξακρίβωση γεγονότων και έπειτα την άντληση συμπερασμάτων από αυτά, με κύριο εκπρόσωπο τον Γερμανό ιστορικό Leopold Von Ranke (1795-1886). Ακολούθως παρουσιάζεται ο εμπειρισμός, ο οποίος ορίζεται ως ο πλήρης διαχωρισμός του υποκειμένου από το αντικείμενο, με βασικούς εκπροσώπους τους Βρετανούς φιλοσόφους John Lock (1632-1704) και Bertrand Russell (1872-1970).

Ο Carr διακρίνει τα ιστορικά γεγονότα, δηλαδή αυτά που επιλέγει ο ιστορικός να αναδείξει μέσω του έργου του, από τα γεγονότα του παρελθόντος στα οποία συμπεριλαμβάνονται και πράξεις που δεν καταγράφονται. Υποστηρίζει δε ότι: «η ιδιότητα του ιστορικού γεγονότος είναι τελικά ζήτημα ερμηνείας… Η ερμηνεία είναι ο ζωοδότης της ιστορίας». Αποφεύγοντας όμως την απολυτότητα, διευκρινίζει παραθέτοντας την ακόλουθη άποψη: «Το ότι η ερμηνεία των γεγονότων είναι απαραίτητη στην ιστορία, ενώ παράλληλα καμιά ερμηνεία δεν είναι απόλυτα αντικειμενική, δεν σημαίνει και ότι όλες οι ερμηνείες είναι εξίσου έγκυρες ή ότι τα γεγονότα δεν επιδέχονται αντικειμενική ερμηνεία».

Παράλληλα θεωρεί κομβικής σημασίας τον ρόλο των ιστοριογράφων, αφού γράφει ότι: «Το χέρι των ιστορικών, των αντιγραφέων χειρογράφων και των χρονικογράφων του παρελθόντος έχει καθορίσει αμετάκλητα την εικόνα μας για το παρελθόν». Προεκτείνοντας το αξίωμα αυτό και στο σήμερα θεωρεί ότι: «Το έργο του ιστορικού καθρεφτίζει την κοινωνία στην οποία αυτός ζει και εργάζεται». Επιπρόσθετα, είναι ενδιαφέρουσα η διαπίστωσή του ότι η κυκλική αντίληψη για την ιστορία είναι μια τάση που χαρακτηρίζει συνήθως τις κοινωνίες που βρίσκονται σε περιόδους παρακμής. Για τον ίδιο, ιστορία είναι: «μια συνεχής διαδικασία αλληλεπίδρασης μεταξύ του ιστορικού και των γεγονότων, ένας διάλογος δίχως τέλος μεταξύ παρόντος και παρελθόντος», όπου «ουσία της ιστορίας είναι η αλλαγή, η κίνηση».

Η συγκέντρωση σε έναν τόμο των διαλέξεων του Carr δίνει την ευκαιρία στον αναγνώστη να γνωρίσει ορισμένες από τις βασικές θεματικές της ιστορικής επιστήμης και αν μη τι άλλο να θέσει ερωτήματα και προβληματισμούς για το τι είναι ιστορία. Το κείμενο διατηρεί την αμεσότητα και τη γλαφυρότητα μιας ομιλίας σε ένα ακροατήριο, αφού μεταφέρει με ευσύνοπτο τρόπο ορολογίες, έννοιες και προβλήματα της ιστορικής επιστήμης τόσο στους επαγγελματίες ιστορικούς όσο και στο ευρύ κοινό.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *