Η ιστορική διάσταση της έννοιας του λαού: μια πρώτη προσέγγιση
Ιστορία Κοινωνία Παιδεία Πολιτισμός

Η ιστορική διάσταση της έννοιας του λαού: μια πρώτη προσέγγιση

Του Ανδρέα Χριστοφή

ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ

Οι αλλεπάλληλες διαιρέσεις αποτελούν κύριο χαρακτηριστικό των ανθρώπινων κοινωνιών από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα. Η γεωγραφία, οι οικονομικές σχέσεις καθώς και τα πολιτισμικά στοιχεία που προκύπτουν σταδιακά διαμορφώνουν τις διάφορες κοινωνικές ομάδες –με την ευρύτερη έννοια του όρου– είτε αυτές έχουν ως σημείο αναφοράς τη θρησκεία είτε τη φυλή είτε τη γλώσσα. Η ανθρωπότητα πέρασε από τις φυλές και λαότητες της αρχαιότητας στις θρησκευτικές ομάδες του μεσαίωνα, τις εθνικές ομάδες των νεότερων χρόνων και τις υπερεθνικές συλλογικότητες της σύγχρονης εποχής, βαδίζοντας σε συνεχείς σχάσεις.

Αξίζει να ασχοληθούμε με την έννοια του λαού, η οποία εμπεριέχει έναν δυισμό ως προς το αντικείμενο αναφοράς του. Από τη μια ένας λαός ως ιστορικό υποκείμενο ορίζεται ο πληθυσμός που ζει σε συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο και έχει αναπτύξει σημαντικά στοιχεία πολιτισμικής συνοχής και ταυτότητας. Θα πρέπει σε αυτό το σημείο να γίνει μια διασαφήνιση μεταξύ του ιστορικού λαού και του έθνους, αφού το δεύτερο διαφέρει ως προς το πρώτο στο οτι συμπεριλαμβάνει και τους πληθυσμούς που ενώ διαθέτουν κοινά πολιτισμικά χαρακτηριστικά, εντούτοις ζούν εκτός του ιστορικού χώρου. Από την άλλη ο λαός ως πολιτικό υποκείμενο ορίζεται ένας πληθυσμός ο οποίος υπάρχει στα πλαίσια μιας κρατικής δομής, έστω και αν συγκροτείται από διάφορες εθνοτικές ομάδες, κοινότητες ακόμα και ολόκληρους ιστορικούς λαούς, όπως για παράδειγμα στα πολυεθνικά κράτη της Αυστροουγγαρίας, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της Τσεχοσλοβακίας και της Γιουγκοσλαβίας.

Το προαναφερθέν χαρακτηριστικό της διμορφίας της έννοιας του λαού παρατηρείται και στην κυπριακή περίπτωση. Ο κυπριακός λαός ως πολιτικό υποκείμενο καθορίζεται συνταγματικά, περιλαμβάνοντας όλες τις εθνοτικές κοινότητες, τις θρησκευτικές ομάδες καθώς και όλους όσους διαθέτουν την υπηκοότητα του κυπριακού κράτους. Όμως οι Κύπριοι πολίτες που μπορούν να οριστούν μόνο ως πολιτικός λαός δεν διαθέτουν ως ενιαίο σύνολο τα χαρακτηριστικά ενός ιστορικού λαού και άρα οι εθνοτικές κοινότητες αποτελούν μέρος ενός άλλου ιστορικού λαού.

Συμπερασματικά, θα μπορούσε να λεχθεί οτι στην περίπτωση των Ελλήνων της Κύπρου οι τελευταίοι συναποτελούν μαζί με τους υπόλοιπους Κυπρίους τον κυπριακό λαό ως πολιτικό υποκείμενο. Ταυτόχρονα, ως Έλληνες οι οποίοι ζουν στον ιστορικό ελληνικό χώρο, συναποτελούν μαζί με τους υπόλοιπους Έλληνες ανεξαρτήτως υπηκοότητας (ελληνικής, αλβανικής, τουρκικής) τον ιστορικό ελληνικό λαό.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *